آری

           این

                 چنین

                           شد

                                   معلم

برگفته از کتاب  " این چنین بود برادر " دکتر علی شریعتی

یادداشت هایی کرده ام تا امشب از آنچه که در این چند شب خوانده و نوشته ام نتیجه گیری کنم ، اما نوشته ها و عطش کلام معلم عزیزم دکتر علی شریعتی که اگر نگویم تنها کسی است ولی مطمئناً می توانم بگویم : قویترین نویسنده ای است که نثر امروز را در خدمت ایمان دیروز ما قرار داده است . گفتم نثر امروز ؛ نثری که 32 سال از خواب ابدی آن می گذرد ، اما هرچه می گذرد به امروزی بودنش و لازمه محسوس تغذیه تفکرات نسل امروز به آن بیشتر می شود .

کسی که خود را متعلق به طبقه ای می دانست که تحصیل کرده اش می داند در چه جوی فکر می کند و چه رابطه ای با دین دارد و چه هدف هایی دارد و صاحب چه زبان و فرهنگی است . و از طرفی دیگر خود می گوید : من به طبقه و نژادی وابسته ام که خون هیچ شریفی ، از آنهایی که شرافتشان به طلا و زرو زور وابسته است ، در رگم نیست .

معلم ؛ تو گفتی سی هزار برده سی سال سنگ هایی چنان عظیم را از فاصله هزار کیلومتری به دوش می کشیدند ، گروه ها گروه در زیر این بار سنگین جان می سپردند و هر روز خبر مرگ صد ها نفر را به فرعون می دادند و این بود نظام بردگی . اما من به اقتضای تاریخ میهنمان اینگونه برداشت می کنم که بردگان تاریخ همان دلاورمردان و زنان با ایمان کشورم هستند که سنگ ها و پایه های انقلاب را در طی چندین سال مبارزه  با استبداد و استثمار و استکبار که با گوشت و پوست و استخوان خود این اهرم بزرگ مجازی دینی و مذهبی جهان اسلام را چیدند . این انقلاب با سنگ سنگی بر گوشت و خون جداد من و تو ساخته شده است .

معلم ؛ تو رفتی و ما همچنان در کار ساختن تمدن های بزرگ و فتح های نمایان و افتخارات عظیم هستیم . اما با این تفاوت که دیگر به روستاهیمان نمی آیند و چون چهارپایان برای ساخت گورهاشان و برای جنگ علیه کسانی که نمی شناسیم به بردگی نمی برند . تا پدران و مادرانمان چشم انتظار مان بمانند و اگر در جنگی پیروز شویم افتخار و قدرت نصیب کسانی دیگر نمی شود تا ما هرگز در فخرو غنیمتش سهیم نباشیم . تو نبودی جنگی در گرفت و شاگردانت چه دلیرانه جنگیدند اما نه بعنوان برده و نه با دشمن ناشناخته که خودشان مردانه به میدان نبرد شتافتند تا یکی از آرزوهای معلمشان را که همانا وحدت ملی بود بارور کنند .

معلم ؛ بعد از تو تحولی بزرگ پدید آمد . فرعون ها ، قدرتمندان و زورمندان تاریخ باز هم تغییر تفکر دادند و ماهمچون تو خوشحال شدیم چرا که دیگر کنفسیوس های حکیمی نیستند که از جامعه و انسان بگویند و بعد به وزارت شاهزادگان چین بپیوندند . زرتشت هایی را نداریم که از ما تازیانه خوردگان و عزاداران دخمه ها هیچ سخنی نگویند و مانی هایی که از نور بگویند و به ظلمت بشتابند .

معلم ؛ تو قربانی این بنای عظیم و بزرگ شدی و نورا باید به حق فدای اسلام نامید . تو مردی را به ما معرفی کردی که از کوه فرود آمده است و خود را پیام آور خدا نامید . مردی که می گوید آمده است تا بر همه بردگان و بیچارگان زمین منت بگذارد و آنان را پیشوایان جهان و وارثان زمین قرار دهد . مردی که که یتیم بوده و هم طبقه ما بردگان . و تو به خدای محمد ایمان آوردی ، چرا که همه برادرانت را گرد او دیدی . بلال ، ابوذر ، سلمان ، عمار ، یاسر و باور کردی و به خدایش ایمان آوردی چرا که کاخش چند اتاق گلی بود و بارگاه و تختش تکه چوبی بود انباشته از برگ ها ی خرما ! این همه دستگاه او بود و همه فشاری بود که برای ساختن خانه اش بر مردم وارد کرد ! و تا بود چنین بود و چنین مرد . و تو چه کردی ؟ هر آنچه در وجودت بود و هرآنچه که در اندیشه ات بود فدا کردی تا او را به ما بشناسانی و بودی چنین بودی و چنین مردی و باید به این قلمت حسد ورزید که محمد را آنگونه که شایسته اوست به ما نشان دادی که گویی محمد را فقط تو می شناختی .

معلم ؛ ناامید شدی که چه می توانی بکنی ؟!

قدرتی بوجود آمده بود که در جامه توحید ، همان بت ها را پنهان داشت و در معبد و محراب ( الله ) آن آتش های فریب را برافروخته بود و باز همان چهره های قارونی و فرعونی که بنام خلافت الله و خلافت رسول الله بر جان بشریت و بر جان ما تازیانه شرع نواختند . ما باز به بردگی افتادیم تا مساجد بزرگ را بسازیم . اما تو با قلمت خدای خود و خدای ما را و محمد خود و محمد مارا و علی خود و علی ما را چنان شناساندی که تفاوت روحانیون مبارز و روحانیون رسمی را فهمیدیم و از تو سپاسگزایریم بابت گشودن پنجره ای که در کنج اتاقی تاریک و ظلمت زده بود که در کتاب تشیع علوی و تشیع صفوی تو کاملا مشهود است و اینگونست که تو رسالت و اصالت دینی و ایرانی خودت را به رخ روشنفکران غرب زده کشیدی .

اما باز باور کردی که راه نجاتی نیست و سرنوشت محتوتمان بردگی و قربانی شدن است . به همین دلیل بود که گفتی چه تفاوتی بود بین این مساجد و آن معابد ! اما ناگهان مردی یافتی که مرد جهاد و مرد عدالت بود . مردی یافتی که دخترو پسرش وارث پرچم سرخی بودند که در طول تاریخ در دستان ما بود و پیشوایان ما . مردی که چه در وضع و عصر و جامعه تو وچه در عصر حاضر و در جامعه ای که من زندگی می کنم باز من و تو و هم نژادانمان و هم طبقه هایمان به او نیازمندیم . نیازمند اوییم و محتاج پیشوایی چون او که همه تمدن ها و فرهنگ و مذهب ها یا انسان ها را حیوانات اقتصادی ساخته اند . مردی که تمامی عمرش را بر روی این سه شعار گذاشت که همه هستی خود و خاندانش را فدای این سه کرد :

مکتب ، وحدت ، عدالت

معلم ؛اما تو رفتی نمیدانم و نمی دانیم که چرا و چگونه ؟!! شاید هم مشیت الهی اینچنین بود چرا که معتقدم هر کسی تکلیفی برای آمدن و قدم گذاشتن در این دنیا دارد وتو چه عارفانه شمع راه خدا شدی. تو رفتی و او آمد مردی که آن گونه می خواستی که او بر خلاف حکیمان دیگر ، بر خلاف نوابغ و اندیشمندان دیگر که اگر نابغه اند مرد کار نیستند و اگر مرد کارند مرد اندیشه و فهم نیستند و اگر هر دو هستند مرد پارسایی و پاکدامنی نیستند و اگر هر چهار هستند ، مرد عشق و احساس و لطافت روح نیستند و اگر همه هستند ، خدا را نمی شناسند.

و او همه را داشت . هر چه خوبان دارند او همه را در خود داشت و خلاصه در یک جمله :

منش و مشی فکری او این بود : علی وار بودن ، علی وار زیستن و علی وار اندیشیدن .

معلم ؛ آنچه که می خواستی و آن انقلابی که از آن دم می زدی و آن منشوری که برای عرفان ، برابری وآزادی برایمان تدبین کردی توسط مردی که منتظرش بودی که ما او را امام خواندیم به تحقق انجامید . مردی که می گویند روح الله است . روح الله آمد تا یأس فلسفی ، مذهب ارتجاعی و افکار منجمد قرون وسطی ایی را در جامعه ای که روشنفکرانش را به بند و متفکرانش را تبعید و عوامش را سرکوب می کردند به پایان رساند.

او آمد تا شیعه علوی را که بزرگترین دغدغه دینی تو بود را در این مملکت علوی علم کند . او آمد تا نوید بخش بهاری در اندیشه های متوحشمان باشد . او آمد تا عزم تو را به سر منزل مقصود برساند .

معلم ؛ او ( روح الله ) در کنار بردگان و آوارگان و بی پناهان جهان زیست تا پلک هایش در سنگینی مرگ خورشیدمان را پرده کشید . و هنوز هم همه حیران و سرگردان در عشق او غرقند . اما بعد از او ناگهان همچون تو باور کردیم که بعد از او دیگر روشنایی نیست و سرنوشت محتوتمان همان بردگی و قربانی شدن است اما چه باور خوشحال کننده ای که همچون خوابی آشفته می ماند نمی خواهم قیاس کنم ای معلم چرا که تاریخ تکرار می شود اما مردان آن هرگز آن دوران علی به خلافت نرسید اما در این عصر علی نامی به ولی امر مسلمین دست یافت که همیشه می گوید و می بوید و می سراید :       مقتدای من علیست .

معلم ؛ نمی دانستم اما حالا می دانم ، درک نمی کردم و اما حالا می فهمم که چرا رفتی ؟ خوانده ام و شنیده ام که تو ، او (روح الله ) را می شناختی و در رکاب او برای مبارزه دست به قلم بردی و تو می دانستی  ، می دانستی که رفتنی هستی و می دانستی که گفتی اگر تنهاترین تنها شوم باز هم خدا هست که اینک دیدیم که حال در غربت و در تنهایی چه آرام و آسوده خفتی تا خواب خفتگان خفته را آشفته تر سازی و بدین سان بشکنی در خود سکوت مرگبارت را . می دانستی که او می آید تا زمستان بردگی اندیشه هایمان  باشد و بهار آزدی اندیشه هایمان.  و قتی تمام حوادث تمام مطالب و تمام آثارت و تمام عکسهایت را کنار هم می چینم فقط یک چیز به ذهنم می رسد که : علی نامیدن سزاوار تو بود.

و اما معلم ؛ من نگرانم که دیگر بار معابد عظیم و پرشکوه بنام او سرکشد و شمشیرها بر رویشان آیات جهاد بسویمان آخته شود و بازاز ثمره غارت ما بدست جور، بیت المال ها سرشار شود و محراب های پر شکوه و قصرهای بزرگ و کاخ های سر به فلک کشیده به قیمت خون و زندگی ما سرکشد و این بار بنام "الله ". من نگرانم که روزی آن دست نوشته هایت ، آن عطشی که از کلامت پیداست و آن نیایش های جاویدانت و آن کویر همیشه ماندگارت را درزیرزمین های تنگ و تاریک کتابخانه ها و آکادمی ها یافت . من نگرانم که آن اتوپیایی که تو برایمان ترسیم کردی جز در کتاب هایت نتوان یافت . من نگرانم که همچون تو که نگران بودی ، در چه بابی ؟  در این باب که" رادها کریشنان " اینگونه می گوید :

وقتی زور و حیله لباس تقوا به تن کند ، بزرگترین فاجعه تاریخ پدید می آید .

 ای معلم من نگرانم .